Варикоздың алдын алу

Варикоздың даму қаупін толық жою әрдайым мүмкін бола бермейді. Алайда вена жүйесіне түсетін жүктемені азайтуға, қан ағымын қолдауға және жағымсыз симптомдардың пайда болу ықтималдығын төмендетуге көмектесетін шаралар бар. Варикоздың алдын алу — бір ғана әмбебап әдіс емес, ол веналық ағуды қалыпты деңгейде сақтауға бағытталған күнделікті әдеттердің жиынтығы.

Варикоздың даму қаупін қалай азайтуға болады?

Тамырлардың варикозды кеңею ықтималдығын азайту үшін басқаруға болатын қауіп факторларына әсер ету маңызды. Негізгі бағыттар:

тұрақты физикалық белсенділік,
ұзақ отырғанда немесе тұрғанда үзіліс жасау,
дене салмағын бақылау,
ағзаңыз беретін сигналдарға мұқият болу.

Варикоздың алдын алудың ең жақсы жолы — осы шараларды күнделікті өмірде жүйелі түрде орындау. Ешбір әдістің жеке өзі варикоздан қорғауға кепілдік бере алмайтынын түсіну маңызды. Егер веналық іркілістің белгілері, мысалы, ауырлық, ісіну, көктамырларда айқын өзгерістер пайда болса, алдын алу шараларының өзі жеткіліксіз. Мұндай жағдайда диагностикадан өтіп, дәрігермен бұдан әрі ұстанатын тактиканы талқылауыңыз қажет.

Аяқтағы көктамырлар варикозының алдын алу кімдер үшін аса маңызды?

Көктамырлардың жағдайына тұқым қуалайтын бейімділігі бар адамдар, сондай-ақ веналық іркіліс қаупін арттыратын факторларға күн сайын тап болатын адамдар ерекше көңіл бөлуі керек.

Аяқтағы варикоздың алдын алу төмендегі жағдайларда аса өзекті:

ұзақ отырумен немесе тұрумен байланысты жұмыс;
күнделікті өмірдегі физикалық белсенділіктің төмендігі;
тамырларға түсетін жүктемені арттыратын артық дене салмағы;
жүктілік және босанғаннан кейінгі кезең;
жақын туыстарда варикоздың болуы;
аяқтарға үнемі ауыр жүктеменің түсуі;
алғашқы симптомдардың пайда болуы: шаршау, ауырлық, ісіну.

Тіпті бірнеше қауіп факторының болуы да варикоздың міндетті түрде дамитынын білдірмейді. Алайда, мұндай жағдайлар веналық қан айналымы бұзылыстарының ықтималдығын арттыруы мүмкін, сондықтан бұл жағдайларда алдын алу ерекше маңызды.

Тамырлар варикозының алдын алу бойынша негізгі шаралар

Алдын алу шаралары екі негізгі шартты: көктамыр қабырғасының қалыпты тонусын және қанның аяқтан жүрекке кедергісіз ағуын қолдауға бағытталған. Әртүрлі күнделікті әдеттер бұл процестерге өзінше әсер етеді, оларды толығырақ қарастырайық.

Қимыл және физикалық белсенділік

Балтыр бұлшықеттері қанның көктамырлар арқылы жоғары қарай қозғалуына көмектеседі. Олар ұзақ уақыт жұмыс істемесе, веналық қан айналымы баяулап, аяқтарға түсетін жүктеме артуы мүмкін. Оның алдын алу үшін орташа қарқынды динамикалық жүктемелер пайдалы болады:

ыңғайлы қарқынмен жүру;
жүзу;
велосипед тебу;
созылуға және қимыл икемділігіне арналған жаттығулар;
әдеттегі таңғы гимнастика.

Жүктеме жасқа, хал-жағдайға және жалпы денсаулық жағдайына сай болуы керек. Айқын ісіну, ауырсыну болғанда, веналар көзге көрінгенде немесе диагноз әлдеқашан қойылғанда, белсенділік түрін дәрігермен талқылаған жөн.

Отырып немесе тұрып істейтін жұмыста үзіліс жасау

Ұзақ уақыт бойы бір қалыпта болу веналық ағуды баяулатып, қан іркілісіне жағдай жасайды. Бұл әсіресе күннің көп бөлігін жұмыс үстелінде, рөлде немесе аяқта өткізетін адамдарға қатысты.

Тамырларға түсетін жүктемені азайтуға не көмектеседі:

дене қалпын үнемі өзгерту;
қысқа үзілістер жасап, жүріп қайту;
аяқ басын баяу қимылдату — бүгу, жазу, айналдыру;
ұзақ уақыт қозғалыссыз қалмау;
сапар кезінде аяқты жиі жазып, ширатып тұру.

Үзілістердің нақты жиілігі мен ұзақтығы жұмыс ырғағы мен хал-жағдайды ескере отырып жеке түрде таңдалады.

Дене салмағын бақылау және тамақтану

Артық дене салмағы аяқтағы көктамырларға түсетін жүктемені арттырады және веналық ағуды нашарлатуы мүмкін. Оңтайлы салмақты сақтау — арнайы процедураларды қажет етпейтін, бірақ ұзақ мерзімді келешекте тамырлардың жағдайына әсер ететін санаулы алдын алу шараларының бірі.

Арнайы варикозға қарсы тағам өнімдері жоқ. Теңгерімді тамақтану жалпы денсаулық пен қалыпты дене салмағын сақтау үшін маңызды. Алайда бір мәселе бар: іш қатуға бейімділік бар болған жағдайда, сұйықтық пен тағамдық талшықтардың жеткілікті мөлшеріне көңіл бөлген жөн. Іш қатқан кезде күшену құрсақ ішіндегі қысымды көтеріп, аяқтардан веналық ағуды қиындатуы мүмкін.

Киім, аяқ киім және күнделікті әдеттер

Күнделікті киім мен аяқ киім айқын жайсыздық тудырмауы, қимылдауға кедергі келтірмеуі және ұзақ уақыт бойы қолайсыз қалыпта болуға мәжбүрлемеуі керек.

Жүктемені азайтуға көмектесетін шаралар:

күні бойы аяққа ыңғайлы болатын аяқ киімді таңдау;
бел мен сандарды қысып тұрғандай сезілетін ыңғайсыз киім кимеу;
жүктеме мен демалыс кезеңдерін кезектестіру;
қайталанатын ауырлық, керілу сезімін және ісінуді назарсыз қалдырмау.

Ұзақ уақыт жүргеннен, тұрғаннан немесе жұмыс күнінен кейін аяқтардың қандай реакция беретініне назар аудару маңызды.

Компрессиялық трикотаж

Компрессиялық трикотажды басқа веналық симптомдар болғанда, аяқтарға ауыр жүктеме түскенде немесе маманның ұсынымы бойынша қолдануға болады. Ол тіндерге сырттан қысым түсіріп, веналық ағуды қолдауға көмектеседі.

Есіңізде болсын:

өлшемі және компрессия дәрежесі жеке түрде анықталады;
компрессиялық бұйымдарды кию варикоздың пайда болмайтынына кепілдік бермейді;
кейбір жағдайларда бұл әдіс пайдалы, басқа жағдайларда міндетті емес болуы мүмкін.

Компрессия класын маманнан кеңес алмай, өз бетіңізше таңдамағаныңыз жөн.

Варикоздың алдын алуға қандай жаттығулар көмектеседі?

Веналық ағуды қолдау үшін балтыр бұлшықеттерін белсендіретін және ауырсыну не айқын қолайсыздық тудырмайтын қарапайым жаттығулар жасауға болады. Варикоздың алдын алуға көмектесетін әрекеттер:

ыңғайлы қарқынмен жүру;
аяқ басын жоғары-төмен баяу қимылдату;
аяқты бүгу және жазу;
қарсы көрсетілімдер болмаса, аяқ ұшына көтерілу;
отырып жұмыс істеген кезде қысқа сергіту жаттығуларын жасау.

Қысқа сергіту жаттығулары — дәл жұмыс орнында орындалатын қарапайым қимылдар. Мысалы, аяқты кезекпен өкшеге және ұшына тіреуге немесе балтыр бұлшықеттерін бірнеше рет жиырып, босатуға болады.

Варикоздың алғашқы белгілері пайда болғанда не істеу керек?

Варикоздың алғашқы көріністері сырттан байқала бермейді. Ол көбінесе жұмыс күнінен кейінгі әдеттегі шаршаумен шатастыруға болатын сезім — аяқтағы ауырлықтан, кешке қарай ісінуден басталады. Мұндай симптомдар жиі қайталанатын болса немесе күшейсе, денсаулығыңызға мұқият көңіл бөлуіңіз керек.

Варикоз кезінде бастапқы кезеңде орындайтын әрекеттер:

дәрігерге жазылу — терапевт немесе флеболог;
маманға барғанға дейін шамадан келетін физикалық белсенділікті сақтау;
ұзақ уақыт қозғалыссыз болуға жол бермеу;
өз бетіңізше препараттар қабылдауды немесе компрессиялық трикотажды пайдалануды бастамау;
өзіңізге диагноз қоймау және симптомдар күнделікті өмірге кедергі келтірсе, дәрігерге қаралуды кейінге қалдырмау.

Диагнозды тексеру мен зерттеулер жүргізілгеннен кейін тек маман ғана қоя алады. Емдеу әдістері туралы толығырақ ақпаратты «Варикозды емдеу» бөлімінен алуға болады.

Әйелдердегі варикоздың алдын алу

Әйелдердегі аяқ тамырлары варикозының алдын алу бойынша негізгі шаралар ерлердегімен бірдей. Айырмашылығы көбіне әйел ағзасының вена жүйесіне айтарлықтай жүктеме түсіретін кезеңдерден өтуінде — ең алдымен бұл жүктілік және гормондық өзгерістер. Осындай кездерде аяқтардың жағдайына аса көңіл бөлінуі керек.

Әйелдердің аяқтарындағы варикоздың алдын алу мәселесі кез келген жаста және тұқым қуалайтын бейімділік бар болғанда әсіресе өзекті. Жақын туыстарыңызда тамырлардың варикозды кеңеюі болған жағдайда, қандай сигналдарға назар аудару және профилактикалық тексеруден қаншалықты жиі өту керектігін дәрігермен алдын ала талқылаған жөн.

Арнайы «әйелдерге арналған» жаттығулар жиынтығы немесе ерекше диета жоқ. Бұл жерде маңыздысы — тұрақты жайсыздықты шаршағаннан деп қабылдамай, маманнан уақтылы кеңес алу.

Жүктілік кезіндегі варикоздың алдын алу

Бұл кезеңде пайдалы әрекеттер:

дәрігер рұқсат еткен белсенділікті сақтау,
ұзақ уақыт бойы қозғалыссыз болуға жол бермеу,
салауатты өмір салтын ұстану және тамақтануды қадағалау,
ыстық ванна мен моншадан бас тарту,
ауырлық, ауырсыну, ісіну немесе кеңейген тамырлардың пайда болғаны туралы маманға хабарлау.

Жүктілік кезінде варикоздың алдын алу аясында медициналық кеңес алмай, өз бетіңізше препараттар қабылдауға, компрессия класын немесе трикотажды кию режимін таңдауға болмайды.

Детралекс® және варикоздың алдын алу

Варикоз өршуінің алдын алудың кешенді тәсілі аясында, тамырлардың созылмалы ауруларының симптомдары бар болған жағдайда дәрігер Детралекс® қолдануды қарастыруы мүмкін. Препарат ересектерде төменде көріністерді емдеу үшін қолданылады:

Аяқтағы ауырсыну, ауырлық және керілу сезімі.
Аяқтың құрысуы.
Аяқтың шаршауы.
Аяқтың ісінуі.
Тері мен теріасты шелінің трофикалық өзгерістері.

Детралекс® көктамырлардың тонусын арттыратын және ангиопротекторлық әсерге ие: ол веналық іркілісті азайтуға, көктамырлардың созылғыштығын азайтуға және капиллярлардың төзімділігін қолдауға көмектеседі. Дегенмен ол өздігінен варикоздың алдын алмайды және алдын алу шараларын алмастырмайды. Препаратты тексеруден кейін ғана маман тағайындауы керек. Детралекс® өнімін қашан қабылдау керектігі туралы қосымша ақпаратты және қолдану жөніндегі нұсқаулықты Қазақстандағы пайдаланушылар сайттың тиісті беттерінен қарай алады.

Дәрігерге қашан хабарласу қажет?

Симптомдар қайталанса, күшейсе немесе күнделікті әрекеттерді орындауға кедергі келтірсе, маманға жүгінуіңіз керек. Дәрігер көктамырлардың жағдайын неғұрлым ертерек бағаласа, бақылауды немесе емдеуді қажет ететін ауруды байқамай қалу қаупі соғұрлым аз болады.

Төмендегі жағдайларда дәрігердің кеңесі қажет болады:

Ауырлық, ауырсыну немесе керілу сезімі үнемі пайда болады.
Ісіну сақталады немесе күшейеді.
Кеңейген көктамырлар көзге көріне бастайды.
Аяқтың терісінде өзгерістер пайда болады.
Симптомдар жүруге, жұмыс істеуге немесе демалуға кедергі келтіреді.
Веналық симптомдар жүктілік кезінде пайда болды.

Қатерлі белгілерге бір аяқтың кенеттен қатты ісінуі, қатты ауырсыну, көктамыр бойының қызаруы және тығыздалуы, кеуденің ауыруы немесе тыныс алудың қиындауы жатады. Мұндай симптомдар пайда болғанда дереу дәрігерге хабарласу қажет.